Teacher Presence_Cover

Teacher Presence …เรื่องน่ารู้ เมื่อสอนออนไลน์

Print Friendly

Teacher Presence_KM

Teacher Presence …เรื่องน่ารู้ เมื่อสอนออนไลน์

มีงานวิจัยที่พบว่า ในการเรียนออนไลน์ ยิ่งผู้เรียนรู้สึกว่าพวกเขาได้มีปฎิสัมพันธ์กับอาจารย์มากเท่าไหร่ พวกเขายิ่งพอใจกับประสบการณ์การเรียนรู้นั้นมากขึ้น ไม่เพียงเท่านั้น ผู้เรียนที่มีปฏิสัมพันธ์กับอาจารย์มากกว่า จะมีผลการเรียนที่ดีกว่าผู้เรียนที่มีปฎิสัมพันธ์กับอาจารย์น้อยกว่าอีกด้วย (Community College Research Center, 2013) แต่ปฎิสัมพันธ์ทางสังคมในบริบทของการสื่อสารออนไลน์ ย่อมทำได้ยากกว่าการสอนแบบชั้นเรียนปกติที่มีการสื่อสารกันได้แบบ face-to-face …การจัดการชั้นเรียนออนไลน์แบบไหนจึงจะส่งเสริมให้เกิดปฏิสัมพันธ์ที่ดีต่อการเรียนรู้

Community of Inquiry (Garrison, Anderson and Archer, 2000) คือกรอบแนวคิดที่มองว่าประสบการณ์การเรียนรู้ออนไลน์ควรประกอบด้วยปฎิสัมพันธ์ 3 แบบ ได้แก่ Cognitive Presence, Teaching Presence และ Social Presence 

1. Cognitive Presence

ปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้เรียนกับบทเรียนนั้น ๆ หรือเป็นส่วนที่ผู้เรียนเรียนรู้ ฝึกฝนความรู้และทักษะต่าง ๆ จากเนื้อหา กระบวนการสอน หรือกระบวนการอำนวยการเรียนรู้ (facilitation) กิจกรรมที่ให้นักศึกษาได้เชื่อมโยงแนวคิดที่เรียนกับชีวิตจริง กับสังคมรอบตัว ผ่านการสังเกต ค้นคว้า วิจัย เพื่อหาคำตอบ การทำแบบฝึกหัดหรือแบบทดสอบ รวมถึงอาจปรากฏในรูปแบบที่ผู้เรียนแสดงความคิดเห็นกับอาจารย์ แลกเปลี่ยนความเห็นกับเพื่อน หรือตั้งคำถามต่าง ๆ

2. Teaching Presence

ปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้เรียนกับผู้สอน เกี่ยวข้องทั้งในส่วนของการสอน การสนับสนุนและอำนวยการเรียนรู้ (support and facilitation) และการจัดการชั้นเรียน เป็นส่วนที่จะทำให้ผู้เรียนรู้สึกว่าอาจารย์สนใจ ใส่ใจ และตอบสนอง (responsive) ต่อความเห็น ปัญหา ความจำเป็นหรือความต้องการของพวกเขา ในทางตรงข้าม เมื่อไม่มีสิ่งนี้ ผู้เรียนมักจะรู้สึกว่าอาจารย์ไม่ค่อยสนใจ และเหมือนว่าพวกเขากำลังสอนตัวเองมากกว่ามีอาจารย์สอนเมื่อเทียบกับการเรียนแบบ face-to-face

3. Social Presence

ปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้เรียนด้วยกัน สร้างบรรยากาศการเรียนที่ทำให้ผู้เรียนไม่รู้สึกแปลกแยก แต่ในทางตรงข้าม ผู้เรียนยังรู้สึกมีความสัมพันธ์ และ connect กับเพื่อนร่วมชั้นและอาจารย์ และรู้สึกว่าเป็นส่วนหนึ่งของ course community แม้ว่าจะเป็นการเรียนรู้แบบต่างเวลา ต่างสถานที่ก็ตาม Social Presence อาจปรากฏผ่านรูปแบบของกระบวนการที่ผู้เรียนเรียนรู้ร่วมกัน (collaborative learning) และช่วยเหลือกันเพื่อเรียนรู้ (peer-to-peer learning) และในรูปแบบของอารมณ์ความรู้สึกที่ผู้เรียนสบายใจที่จะสื่อสาร มีส่วนร่วมในกิจกรรมหรือทำงานร่วมกัน และเกิดความรู้สึกเชื่อใจในผู้สอน รู้สึกปลอดภัยที่จะแสดงตัวตนหรือแสดงความเห็น

วิธีการสอน และกิจกรรมการเรียนรู้ต่าง ๆ ที่มักถูกกล่าวถึงในการเรียนออนไลน์ล้วนเกี่ยวข้องกับ Teacher Presence ทั้ง 3 แบบ เพราะจุดร่วมของทุกวิธีการเหล่านั้นต่างให้ความสำคัญกับเรื่องปฏิสัมพันธ์ระหว่างอาจารย์กับผู้เรียน และผู้เรียนกับผู้เรียนทั้งสิ้น

จากตัวอย่างวิธีการสอนหรือกิจกรรมการเรียนรู้ในตารางข้างล่างนี้ เมื่อมองในระดับแนวคิดหรือหลักการแล้ว จะพบว่าแต่ละกิจกรรมหรือปฏิสัมพันธ์ที่เกิดขึ้นอาจสอดคล้องกับ Presence แบบใดแบบหนึ่งมากกว่ากัน แต่ก็มีลักษณะ overlap กับ Presence อื่นอยู่ ในทางปฏิบัติจึงไม่ควรยึดติดกับการจัดประเภท และเจาะจงว่าวิธีการสอนหรือกิจกรรมใด ๆ จะหมายถึง Presence แบบใดแบบหนึ่งเท่านั้น

การตีความของแต่ละ Presence สามารถยืดหยุ่น หนักเบา แตกต่างกันได้ ขึ้นกับส่วนผสม และคุณภาพของส่วนผสมที่อยู่ในปฏิสัมพันธ์เหล่านั้น เช่น การให้ฟีดแบ็คแก่ผู้เรียนทุกครั้งที่มีการประเมินโดยไม่ล่าช้า อาจทำให้ผู้เรียนรู้สึกว่าอาจารย์ใส่ใจ (Teaching Presence) แต่ฟีดแบ็คดังกล่าวจะทำให้เกิด Cognitive Presence หรือไม่อย่างไรนั้น ต้องมองไปถึงคุณภาพของฟีดแบ็คว่าจะเป็นประโยชน์กับการเรียนรู้ หรือชี้แนะแนวทางเพื่อช่วยให้พวกเขาพัฒนาการเรียนรู้ของตนหรือไม่

ตัวอย่างกิจกรรมและวิธีการสอนเทียบกับลักษณะ Teacher Presence

Screen Shot 2020-05-18 at 2.24.49 PMTips เพิ่ม Teaching Presence

  • ส่ง welcome e-mail / video ให้นักศึกษาก่อนเริ่มสอนประมาณ 2 สัปดาห์ และให้ข้อมูลเล็กน้อยเกี่ยวกับวิชา
  • ทำควิซเกี่ยวกับ course ในสัปดาห์แรกของการสอน เพื่อเช็คว่านักศึกษาได้อ่านและทำความเข้าใจcourse syllabus แล้วหรือไม่ (และเป็นการบังคับให้นักศึกษาอ่านและวิเคราะห์ course syllabus ไปในตัว)
  • อาจารย์แนะนำตัวเอง และลองให้นักศึกษาทำคลิปวิดีโอสั้น ๆ แนะนำตัวเองเช่นกัน

 


อ้างอิง

Community College Research Center, Teachers College, Columbia University. (2013). Creating an Effective Online Instructor Presence. Retrieved from https://ccrc.tc.columbia.edu/media/k2/attachments/effective-online-instructor-presence.pdf

Garrison, D. R., Anderson, T., & Archer, W. (2000). Critical inquiry in a text-based environment: Computer conferencing in higher education. Internet and Higher Education, 2(2), 87-105.

Garrison, D. R., Anderson, T., & Archer, W. (2010). The first decade of the community of inquiry framework: A retrospective. Internet and Higher Education, 13(1), 5-9.

Associate Professor Emmanuel Jean Francois. Webinar: Effective Instructional Strategies for Online Teaching and Learning. March 30, 2020


บทความโดย น.ส.จันทิมา ปัทมธรรมกุล นักวิจัย สถาบันการเรียนรู้ มจธ.