Screen Shot 2020-07-30 at 1.26.11 PM

สมองส่วน prefrontal cortex กับการวางแผน

Print Friendly

PDF download >Prefrontal Cortex กับการวางแผน


prefrontal cortex คือเปลือกสมองที่อยู่ส่วนหน้าสุดของสมองบริเวณหน้าผาก ซึ่งสมองส่วนนี้เป็นส่วนที่มีวิวัฒนาการสูงที่สุดในมนุษย์เมื่อเทียบกับสัตว์ประเภทอื่น หน้าที่หลักของสมองส่วนนี้คือการบริหารจัดการพฤติกรรมเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย โดยเฉพาะพฤติกรรมหรือเป้าหมายที่ไม่เคยเจอมาก่อน มีความเกี่ยวข้องกับตัวแปรด้านเวลา หรือมีความไม่แน่นอนสูง หน้าที่นี้จะเกี่ยวข้องโดยตรงกับการประมวลผลข้อมูลชั้นสูงที่มีความซับซ้อนของสมอง เช่น การวางแผน การตัดสินใจ การใช้เหตุผล หรือภาษา เป็นต้น อย่างไรก็ตาม ในการจัดลำดับการกระทำเพื่อให้บรรลุเป้าหมายและการทำหน้าที่ชั้นสูงนั้น เพียง prefrontal cortex ส่วนเดียวไม่สามารถทำงานเหล่านี้ได้ ต้องอาศัยการทำงานร่วมกับสมองส่วนอื่น ๆ ด้วย สัญญาณจากสมองส่วนต่าง ๆ ทั้งสัญญาณภายนอกจากสิ่งแวดล้อมและสัญญาณภายในจะถูกประมวลมวลมาเป็นลำดับชั้น แล้วจึงเข้าสู่ prefrontal cortex ซึ่งจะส่งสัญญาณที่เป็น feedback กลับไปเป็นวงจรจนกว่าจะบรรลุเป้าหมาย

การวางแผนคือกระบวนการคิดเกี่ยวกับกิจกรรมที่จะต้องทำและการจัดลำดับกิจกรรมเหล่านั้นเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย ซึ่งจะเกี่ยวข้องกับการสร้างแผนการ การเตรียมดำเนินแผนการในแต่ละขั้นตอน และการคาดการณ์ถึงผลที่จะเกิดขึ้น มีการค้นพบว่าผู้ที่สมองส่วน prefrontal cortex ได้รับบาดเจ็บจะมีปัญหาในเรื่องการวางแผน โดยเฉพาะแผนการใหม่ ๆ สำหรับการทดลองเพื่อทดสอบความสามารถในการวางแผนของมนุษย์มักจะใช้เกมที่ชื่อว่า Tower of London โดยเกมนี้จะมีแท่งไม้เล็ก ๆ เป็นเสา 3 แท่งสำหรับใส่แผ่นไม้วงกลมที่เจาะรูตรงกลางทั้งหมด 3 แผ่น โดยเสาแต่ละต้นจะมีความยาวไม่เท่ากัน ซึ่งจะใส่แผ่นไม้ได้ 3, 2 และ 1 แผ่นตามลำดับ เกมนี้จะเริ่มต้นด้วยรูปแบบการวางแผ่นไม้ที่กำหนดให้ จากนั้นให้ผู้เล่นทำการย้ายแผ่นไม้ระหว่างเสาแต่ละต้นให้ได้รูปแบบตามเป้าหมายภายในจำนวนครั้งของการย้ายแผ่นไม้ที่กำหนด การเล่นเกมนี้ผู้เล่นจะต้องคิดถึงลำดับการย้ายแผ่นไม้ให้ถูกต้องเพื่อที่จะบรรลุเป้าหมายของเกม ซึ่งความสามารถของผู้ป่วยที่ prefrontal cortex ได้รับบาดเจ็บในการเล่นเกมนี้จะแย่มาก และยังรวมไปถึงงานประเภทอื่น ๆ ที่ต้องอาศัยการจัดลำดับขั้นตอนการกระทำด้วย

ด้วยเทคนิคการศึกษาการทำงานของสมองที่เรียกว่า neuroimaging มีการพบว่าสมองในบริเวณ prefrontal cortex จะมีการทำงานเมื่อคนเราทำการวางแผนในใจหรือต้องทำงานที่ใช้การวางแผนอีกด้วย นอกจากนี้ เนื่องจากการวางแผนต้องอาศัยความรู้หรือประสบการณ์ที่อยู่ในความทรงจำ มีการค้นพบว่าสมองส่วนที่ทำงานเมื่อมีการระลึกถึงความทรงจำหนึ่ง ๆ จะเป็นสมองส่วนเดียวกับที่ทำงานเมื่อมีกับการนำความทรงจำนั้นไปใช้ในการวางแผนสำหรับอนาคต มีความเป็นไปได้ว่าแผนการที่ถูกสร้างขึ้นในสมองจะอยู่ในรูปของเครือข่ายเซลล์ประสาทหลาย ๆ เครือข่ายที่เกี่ยวข้องกับโครงร่างคร่าว ๆ ของแผน การปฏิบัติต่าง ๆ ที่จำเป็น และเป้าหมายของแผนการ


เอกสารอ้างอิง

Fuster, J. (2015). The prefrontal cortex. Academic Press.