hybrid learning_Page

Hybrid Learning เรื่องเล่าจากครู…เมื่อโลกเปลี่ยน การเรียนรู้จะปรับอย่างไร

Print Friendly

hybrid learning_Page

สาระจากกิจกรรม New Learning Platform #6 “Hybrid Learning เรื่องเล่าจากครู…เมื่อโลกเปลี่ยน การเรียนรู้จะปรับอย่างไร”

วิทยากรโดย
ผศ. ดร.ปริยกร ปุสวิโร ภาควิศวกรรมคอมพิวเตอร์ คณะวิศวกรรมศาสตร์  มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
ผศ. ดร.มนต์สิทธิ์ ธนสิทธิโกศล ภาควิชาฟิสิกส์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี

เรียบเรียงโดย ทีม CELT


hybrid learning_Page1

ด้วยสถานการณ์โควิด 19 ทำให้ต้องมีการปรับเปลี่ยนการเรียนการสอนเพื่อให้สอดคล้องกับสถานการณ์และยังคงประสิทธิภาพให้ได้มากที่สุด จนเกิดเป็น Trend การเรียนรู้แบบผสมผสานทั้งแบบปกติที่เรียนในห้องเรียนและการเรียนรู้แบบออนไลน์ควบคู่กันไป ที่เรียกว่า Hybrid Learning ทั้งนี้ปัจจุบันนั้นยังเป็นที่ถกเถียงกันหรือค้นคว้า ทดลองเพื่อหาแนวทางการสอนที่มีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับธรรมชาติของแต่ละวิชา โดยหยิบยกรูปแบบการสอนในคณะวิศวกรรมศาสตร์ภาควิชาวิศวกรรมคอมพิวเตอร์ และคณะวิทยาศาสตร์ ที่อาจจะนำไปสู่แนวทางที่จะนำไปปรับใช้กับวิชาต่าง ๆ ในอนาคต

hybrid learning_Page2

การสอนในวิชาทางวิศวกรรมคอมพิวเตอร์ โดย ผศ. ดร.ปริยกร ปุสวิโร

สิ่งสำคัญที่สุดคือการออกแบบกระบวนการเรียนรู้ หรือ Pedagogical design ซึ่งวิชานี้จะออกแบบบนพื้นฐานหลักการ Hand-Head-Heart บูรณาการกับหลักการ Constructionism เนื่องจากวิศวกรนั้นต้องเป็น Inventor ดังนั้นการเรียนวิชาทางวิศวกรรมนั้นจำเป็นต้องมีการสร้าง การประดิษฐ์ โดยได้นำมาออกแบบเป็นกระบวนการ ดังต่อไปนี้ 1. เรียนรู้ 2. ลงมือทำ 3. Sharing&Reflection

hybrid learning_Page3

เรียนรู้   ถึงแม้จะใช้หลักการออกแบบกระบวนการเรียนรู้ด้วย Project Based แล้ว แต่เนื้อหาพื้นฐานก็ยังจำเป็นต้องใช้การบรรยาย (lecture) เพื่อให้ผู้เรียนได้รับความรู้ที่ถูกต้องก่อนจะนำไปค้นคว้า ต่อยอดเพิ่มเติมด้วยตนเอง จนสามารถออกแบบชิ้นงาน หรือทำการออกแบบกระบวนการทำงานได้ด้วยตนเอง

hybrid learning_Page4

ลงมือทำ ขั้นนี้จะนำหลักการของ Project Based มาใช้ในการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ ซึ่งผู้เรียนจะต้องนำองค์ความรู้ทั้งหมดมาออกแบบเป็น Project ร่วมกับผู้ประกอบการ มีการแสดงชิ้นงานให้แก่ผู้คนทั่วไป และผู้เรียนได้บูรณาการความรู้ และทำงานร่วมกับสาขาวิชาอื่น ๆ เช่น การทำงาน Future Fashion design week ร่วมกับทีม Designer การจัดแสดงงานที่ Sky walk ราชประสงค์ หรือการทำงานร่วมกับทีมสถาปัตยกรรมออกแบบพื้นที่โรงพยาบาลให้น่าอยู่ เป็นต้น จากนั้นจึงแบ่งส่วนงานไปยังผู้เรียนแต่ละคนได้ลงมือทำชิ้นงาน ประดิษฐ์คิดค้น อย่างจริงจัง ซึ่งเป็นการนำความรู้ตั้งแต่ชั้นปีที่ 1 มาใช้ในการทำชิ้นงานจริง นอกจากนี้ยังได้สัมผัสถึงความภูมิใจเมื่อทำผลงานได้สำเร็จ

hybrid learning_Page5

Sharing & Reflection  ในห้องเรียนจำเป็นต้องออกแบบให้ผู้เรียนทุกคนมีการแลกเปลี่ยน แบ่งปันความรู้ (Sharing knowledge) เพื่อเป็นการฝึกฝนทักษะการสื่อสาร ทบทวนความรู้ให้แก่ผู้เรียน และเป็นการสร้างความภาคภูมิใจแก่ผู้เรียนจากการได้รับบทบาทการถ่ายทอดความรู้แก่เพื่อน ลดทอนความแตกต่างของระดับความเก่งในห้องเรียน ทำให้ผู้เรียนทุกคนมีความรู้ใกล้เคียงกัน หรือค้นหาความโดดเด่นของแต่ละคน นอกจากนี้ ผู้สอนต้องเปิดโอกาสให้เกิดกระบวนการ Reflection จากเพื่อนร่วมชั้น และครูผู้สอนเอง ซึ่งผู้สอนต้องสร้างบรรยากาศในห้องเรียนที่เป็นมิตร เพื่อให้ผู้เรียนกล้าแสดงความคิดเห็นที่หลากหลาย

hybrid learning_Page6hybrid learning_Page7

รูปแบบการสอนที่ใช้

Training & Coaching รูปแบบการสอนนี้จะมุ่งเน้นพัฒนาทักษะพื้นฐานไปทีละน้อย จากพื้นฐาน (Basic) ไปสู่ระดับขั้นชำนาญ (Advanced) ผ่านการลงมือทำและแนะนำให้คำปรึกษาไปพร้อมกับการบรรยายเนื้อหาทฤษฎี โดยสิ่งสำคัญที่สุดของรูปแบบการสอนนี้คือต้องมี Objectives ที่ชัดเจนตั้งแต่แรก หรือหากมีการปรับรูปแบบการสอนในแต่ละสัปดาห์ จะต้องมีการพูดคุยกับผู้เรียนอยู่เสมอ

Lecturing & Explaining รูปแบบนี้จะเป็นการบรรยายเนื้อหาความรู้ทฤษฎีพื้นฐาน (Foundation knowledge or theories) แก่ผู้เรียน เพื่อให้ผู้เรียนเข้าใจแก่นแท้ของทฤษฎีพื้นฐาน และสามารถนำไปใช้ได้อย่างถูกต้อง โดยการบรรยายจะต้องแบ่งย่อย หรือเรียกว่า “Block Lecture” ซึ่งผู้สอนจะมีการ สอนบรรยาย – Discussion หรือ Dialogue – ลงมือทำ เป็นวงจรไปเรื่อย ๆ

Inquiry & Discovery จะเป็นการให้ผู้เรียนค้นคว้าความรู้เพิ่มเติมด้วยตนเอง หรือค้นคว้าต่อยอดจากการบรรยาย ทั้งจากเพื่อน หรือแหล่งความรู้อื่น ๆ (Source of knowledge or Source of expert) ซึ่งการเรียนรู้รูปแบบนี้เป็นการฝึกฝน Critical thinking skill, Problem solving skill และ Creativity skill ผ่านการค้นคว้า และสร้างชิ้นงาน (Project)

Groups & Team ทักษะการทำงานร่วมกัน (Team) นั้นจำเป็นอย่างมากต่อการทำงาน ดังนั้นการสอนจึงจำเป็นมีการออกแบบให้ผู้เรียนได้มีพื้นที่สำหรับฝึกฝนทักษะการทำงานร่วมกัน ได้แลกเปลี่ยนองค์ความรู้ (Share) ได้สำรวจทัศนคติระหว่างกัน (Explore Attitude) หรือปรับตัวให้สามารถอยู่ในทีมและสังคม ได้บริหารการขัดแย้งระหว่างการทำงาน ซึ่งเป็นการจำลองสังคมในการทำงานจริง

hybrid learning_Page8hybrid learning_Page9

แนวทางการออกแบบและเตรียมการสอน (Guideline)

  • Situated learning การสร้างสถานการณ์ในการเรียนรู้ โดยอาจารย์ต้องเตรียม Goals Tasks และAssignments ให้ชัดเจน และต้องแจ้งให้ผู้เรียนได้ทราบ
  • Group Dialogue การพูดคุยนี้จะช่วยให้ผู้เรียนได้ทำความรู้จักกันและช่วยเหลือกันระหว่างเรียนได้
  • Content reviewing มีการสรุปทบทวนเนื้อหาหลังการสอนเสมอ (Recap) แต่อาจจะต้องคำนึงถึงความสามารถในการเรียนรู้ของผู้เรียนแบบต่าง ๆ ด้วย
  • Information sharing and thinking มีพื้นที่สำหรับการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เช่น Facebook โดยต้องทำการสรุปเนื้อหา ที่เป็นประโยชน์
  • Idea demonstrating and project presenting การบรรยายหรือแสดงตัวอย่างให้แก่ผู้เรียน
  • Learning awareness and personal reflection สะท้อนบันทึกของตัวผู้เรียนเองผ่าน Diary

hybrid learning_Page10hybrid learning_Page11

การวัดประเมิน (Assessment & Evaluation)

วิธีการในการวัดประเมินผลความรู้ ทักษะ กระบวนการทำงานของผู้เรียนโดยมากจะมุ่งเน้นไปที่วัตถุประสงค์ในการพัฒนาผู้เรียน โดยจะใช้วิธี ดังต่อไปนี้

  • Learning Diary ทุก ๆ ขั้นตอนการเรียนรู้ผู้เรียนจะต้องบันทึกการเรียนรู้ (Diary) จากการเรียน ค้นคว้า และการทำโปรเจคส่วนบุคคล ส่งมายังอาจารย์อย่างสม่ำเสมอ เพื่อจะประเมินสิ่งต่าง ๆ จากบันทึกนี้ และติดตามพัฒนาการของผู้เรียน รวมทั้งเข้าไปช่วยเหลือ สอนซ้ำได้ ซึ่งขั้นตอนนี้อาจารย์ และ TA (Teacher Assistance) หรืออาจารย์ที่มีส่วนร่วม จะมีบทบาทสำคัญในการประเมิน
  • Peer Group & Expert Evaluation ผู้เรียนทุกคนจะต้องทำการประเมินตัวเอง (Self evaluation) และประเมินเพื่อน (Group member evaluation) เพื่อตรวจสอบสมรรถนะในการทำงานแต่ละคน โดยที่จะนำไปผสมผสานกับส่วนอื่น ๆ เช่น การประเมินจากอาจารย์ และ TA (Expert Evaluation) รวมทั้งการประเมินจากเพื่อนกลุ่มอื่น ๆ (Group Evaluation) ผ่านตัว Project
  • Exam ลดสัดส่วนการสอบลงแต่มุ่งเน้นความเข้มข้นในเนื้อหาที่ใช้สอบ โดยจะเป็นการสอบผ่านการสัมภาษณ์ทีละคน และผู้เรียนจะได้รับ Feedback หรือเฉลยคำตอบในทันที
  • Homework & Project ผู้เรียนจะต้องมีการทำการบ้านเพื่อทดสอบ ทบทวนความรู้ และทุกคนจะต้องได้นำผลงาน Project ไปแสดงหรือใช้งานจริงและได้รับ feedback จากผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง เช่น ผู้ประกอบการ กลุ่มผู้ชม ซึ่งผู้เรียนจะได้เห็นผลลัพธ์ของการทำงานจริง ๆ นอกเหนือจากการสอบ

hybrid learning_Page12hybrid learning_Page13

การปรับการสอนในสถานการณ์โควิด 19

ด้วยสถานการณ์โควิด 19 ส่งผลให้อาจารย์ต้องปรับกระบวนการสอน และเผชิญกับข้อจำกัดทั้งด้านความพร้อมของผู้เรียน อุปกรณ์และเทคโนโลยีในการเรียนออนไลน์ แหล่งเรียนรู้ออนไลน์ ฯลฯ ซึ่งแนวทางหนึ่งที่อาจารย์สามารถนำมาปรับใช้ได้ มีดังนี้

  • ปรับกระบวนการเรียนการสอนเป็น Flipped classroom โดยการให้แหล่งเรียนรู้ออนไลน์ที่มีความหลากหลาย เพื่อให้ผู้เรียนสามารถศึกษาเรียนรู้ได้ตามรูปแบบการเรียนรู้ของตนเอง
  • จัดทำคลิปวิดีโอการสอนบรรยาย แบ่งออกเป็นช่วงสั้น ๆ หรือแปลงเป็น Podcast แล้วส่งให้ผู้เรียนล่วงหน้า เนื่องจากปัจจุบันผู้เรียนส่วนใหญ่นิยมเรียนรู้ผ่านการฟังหรือดูวิดีโอแทนการอ่าน
  • ประยุกต์ใช้เทคโนโลยี AR VR มาปรับใช้ในการเรียนรู้ออนไลน์
  • นำเครื่องมือออนไลน์มาปรับใช้กับการประเมิน เช่น แต่เดิมให้ผู้เรียนเขียนบันทึกการเรียนรู้ (Diary) บนกระดาษ ก็ปรับเป็นการเขียนผ่าน blog เป็นต้น

hybrid learning_Page14

การสอนในวิชาฟิสิกส์ให้เป็น Active Online Class โดย ผศ. ดร.มนต์สิทธิ์ ธนสิทธิโกศล

จากการสอนออนไลน์ในสถานการณ์โควิดที่ผ่านมา พบว่าการสอนออนไลน์นั้นต้องออกแบบการสอนบนการคิดถึงผู้เรียนเสมอ ถึงแม้ว่าการสอนออนไลน์นั้นจะทำให้เกิดช่องว่างระหว่างผู้สอนกับผู้เรียนได้ง่าย และเป็นข้อกังวลสำหรับอาจารย์เป็นอย่างมาก ซึ่งอาจารย์สามารถออกแบบการสอนออนไลน์ให้สามารถเชื่อมโยงกับผู้เรียนหรือ “Active Online Class” ตามรายละเอียดในบทความ “เทคนิคการสร้างปฏิสัมพันธ์ (Interaction) กับผู้เรียนในการเรียนการสอนออนไลน์ (Online)”

https://celt.li.kmutt.ac.th/km/index.php/interaction-technique-by-using-teded-and-jamboard/

hybrid learning_Page15hybrid learning_Page16

ข้อแนะนำในการวัดประเมินการสอนออนไลน์

สำหรับการเรียนการสอนที่มีการใช้การสอบในการวัดประเมินผลผู้เรียน โดยเฉพาะวิชาบรรยายเนื้อหาพื้นฐาน พบว่าปัญหาที่มักจะเกิดขึ้นและอาจารย์เป็นกังวลคือ “ปัญหาการทุจริตในการสอบ” ซึ่งแนวทางหนึ่งในการแก้ไขปัญหานี้คือการให้ความเชื่อใจ (Trust) ในตัวผู้เรียน ว่าผู้เรียนจะมีพยายามทำข้อสอบด้วยตนเอง และเมื่อทำได้ก็จะเกิดความภาคภูมิใจในตนเอง (Self-esteem) ดังนั้นสิ่งที่อาจารย์ควรทำสำหรับการวัดประเมินผู้เรียนด้วยการสอบมีดังต่อไปนี้

  • แจ้งถึงวัตถุประสงค์ แนวทางการสอบอย่างชัดเจน ว่าขอบเขตเนื้อหาที่ต้องการให้ผู้เรียนได้รับ และวัดประเมินเป็นอย่างไร
  • ไม่กล่าวหาหรือสอบถามเกี่ยวกับการลอกตรง ๆ เนื่องจากจะเป็นการลดความเชื่อใจของนักศึกษาต่ออาจารย์ แต่ใช้การออกแบบการวัดประเมินอย่างละเอียด เพื่อตรวจสอบ เปรียบเทียบได้ด้วยตัวอาจารย์เอง
  • สร้างกฎ กติกา กับผู้เรียนที่ชัดเจน และอาจารย์ต้องปฏิบัติตามกฎนั้นอย่างจริงจัง เช่น การสร้างคำปฏิญาณ รวมถึงออกแบบแนวทางการรับมือเมื่อพบเหตุจริง ๆ ต้อง Take action จริง เช่น การพูดคุยสอบถามส่วนตัว
  • สร้างความคุ้นชินกับแนวทางการวัดและการใช้เครื่องมือให้แก่ผู้เรียน เช่น อาจจะมีการทดลองทำข้อสอบก่อนทำการสอบจริงจนมั่นใจว่าผู้เรียนคุ้นชินแล้ว
  • ควรมีการใช้ Formative Assessment ตลอดการบรรยาย เพื่อทดสอบความเข้าใจผู้เรียนเรื่อย ๆ ซึ่งจะช่วยลดความกดดันให้กับผู้เรียนได้ก่อนการทำ Summative Assessment
  • ใช้การเรียนรู้แบบกลุ่มในการเรียนและใช้ Formative Assessment โดยให้ผู้เรียนแลกเปลี่ยนกันเองได้ และะใช้คำพูดที่มุ่งเน้นการสร้างความมั่นใจเป็นหลัก

hybrid learning_Page17

สาระจากกิจกรรม New Learning Platform #6 “Hybrid Learning เรื่องเล่าจากครู…เมื่อโลกเปลี่ยน การเรียนรู้จะปรับอย่างไร”

วิทยากรโดย
ผศ. ดร.ปริยกร ปุสวิโร ภาควิศวกรรมคอมพิวเตอร์ คณะวิศวกรรมศาสตร์  มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
ผศ. ดร.มนต์สิทธิ์ ธนสิทธิโกศล ภาควิชาฟิสิกส์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี

วันจันทร์ที่ 26 เมษายน 2564 เวลา 13.30-15.30 น.
ดูวิดีโอย้อนหลังได้ที่ https://bit.ly/3id7n6t