10 tips edit_Page

10 เคล็ดลับการผลิตวิดีโอการสอน

Print Friendly

10 tips edit_Page

สาระจากกิจกรรม เตรียมพร้อมทักษะดิจิทัล สำหรับอาจารย์ในยุค New Normal
โดย อ.ผนวกเดช สุวรรณทัต นักวิจัย สถาบันนโยบายวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและนวัตกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
เรียบเรียงโดย ทีม CELT


10 tips edit_Page1

1. กฎ 80/20

เพียงแค่เราพยายามเพิ่มขึ้น 20% ส่งผลให้ภาพและเสียงจะชัดขึ้น 80%

10 tips edit_Page2

ตัวอย่างการนำกฎ 80/20 มาใช้

การที่ผู้สอนใช้กล้องบน Smartphone ในการถ่ายวิดีโอการสอน

หากลองพิจารณาข้อดี-ข้อเสีย ของการใช้กล้องและคุณภาพวิดีโอ ดังนี้

กล้องหน้า

ข้อดี

  • ผู้สอนสามารถมองเห็นภาพรวมของวิดีโอที่ถ่ายทำอยู่

ข้อเสีย

  • ผู้สอนมักจะมองจอ ไม่มองกล้อง
  • คุณภาพวิดีโอมีความละเอียดต่ำ

กล้องหลัง

ข้อดี

  • คุณภาพวิดีโอมีความละเอียดสูงกว่ากล้องหน้า

ข้อเสีย

  • ผู้สอนจะไม่เห็นตนเอง จึงยากที่จะควบคุมการถ่ายทำได้

10 tips edit_Page3

หากผู้สอนลองเปลี่ยนจากการใช้กล้องหน้าเป็นกล้องหลัง และหาอุปกรณ์เสริม หรือเทคนิคเล็ก ๆ น้อย ๆ เพื่อแก้ปัญหาการมองเห็นหน้าจอได้นั้น ก็สามารถทำให้คุณภาพของวิดีโอดีขึ้นได้ เช่น การต่อภาพหน้าจอ Smartphone กับจอทีวีที่มีอยู่แล้วที่บ้าน

10 tips edit_Page4

การสร้าง Green screen ง่าย ๆ

ด้วยการใช้กระดาษสีเขียวแปะผนัง แทนการซื้ออุปกรณ์ฉาก Green screen ราคาแพง

10 tips edit_Page5

2. การขยาย (ZOOM) ให้ชัด

ควรใช้การขยายหน้าจอ ในขณะที่ผู้สอนต้องการอธิบายวิธีการอย่างเป็นลำดับ เช่น สอนการใช้โปรแกรม เพื่อแสดงสิ่งที่ผู้สอนกำลังอธิบาย รวมถึง การขยาย Cursor ให้ใหญ่ขึ้น โดยผู้สอนควรคำนึงถึงความหลากหลายของอุปกรณ์ที่ผู้เรียนแต่ละคนใช้ เช่น ผู้เรียนบางคนอาจจะใช้โทรศัพท์ในการเรียน ทำให้เห็นหน้าจอขนาดเล็กเท่านั้น

10 tips edit_Page6

ผู้สอนสามารถเข้าไปตั้งค่าการขยายหน้าจอ และ Cursor ได้ที่ Accessibility ทั้งระบบ macOS และ Windows

10 tips edit_Page7

3. Eye Contact

ผู้สอนควรพยายามมองกล้อง ไม่เผลอมองที่จอ เสมือนว่ากำลังพูดคุยและสบตากับผู้เรียน

โดยใช้เทคนิคง่าย ๆ คือการใช้ภาพศิลปินที่ชื่นชอบ วางไว้ใกล้ ๆ กล้อง ก็จะทำให้ผู้สอนไม่ละเลยการมองกล้องนั่นเอง

10 tips edit_Page8

4. Cold Open

การใช้ 10 วินาทีแรกของคลิปวิดีโอเพื่อสร้างความสงสัย  การสร้างเรื่องราว หรือตัดคลิปในส่วนที่น่าสนใจมาไว้ตอนเริ่มต้นวิดีโอ เพื่อกระตุ้นการเรียนรู้ของผู้เรียน

10 tips edit_Page9

5. สรุปท้ายคลิป

การสรุปจะช่วยให้ผู้เรียนตรวจสอบความเข้าใจได้ง่ายขึ้น ควรมีการพูดสรุปหรือมีสไลด์สรุป และอาจมีแบบทดสอบความเข้าใจท้ายคลิป

10 tips edit_Page10

6. การเลือกกล้อง

Webcam กล้องที่ติดตั้งมาพร้อมกับแล็ปท็อปมักจะมีความละเอียดน้อยและรับแสงได้น้อย  หากต้องการวิดีโอที่มีความละเอียดสูง อาจต้องใช้ Webcam ที่มีความละเอียดเพิ่มขึ้น
Smartphone กล้องหลังคมชัดมากกว่า ปิดโหมดกันสั่นจะช่วยให้ภาพกว้างขึ้น

Mirrorless/DSLR เปลี่ยนเลนส์ได้หลากหลาย โดยบางรุ่นจะไม่สามารถบันทึกวิดีโอระยะเวลานานได้ ให้ศึกษาก่อนการซื้อ

Action/Gimbal Cam สามารถเก็บภาพได้กว้าง มีขนาดเล็กสะดวกพกพา เหมาะสำหรับการถ่ายทำวิดีโอเบื้องหลัง เช่น VLOG

10 tips edit_Page11

7. Script

การเขียนสคริปต์มีหลายรูปแบบ อาทิเช่น :

  • เขียนเป็นหัวข้อ
  • วาดภาพ
  • เขียนละเอียด
  • ใส่คิวตบมุก หรือ Sound effect

ผู้สอนสามารถลองเขียนสคริปต์ในรูปแบบที่ตนเองถนัด ทำให้จดจำได้ง่าย และพูดได้คล่อง

สำหรับงานสำคัญ ๆ การเขียนสคริปต์อย่างละเอียดด้วยลายมือจะช่วยให้ผู้สอนสามารถเข้าใจและสื่อสารกับตนเองได้ดีกว่าการพิมพ์ข้อความเพียงอย่างเดียว หากมีการซ้อมพูดและอัดเสียงตนเองเพื่อฟังซ้ำ ๆ ก็จะสามารถช่วยให้ผู้สอนจดจำและพูดได้อย่างเป็นธรรมชาติ โดยไม่ต้องอ่านสคริปต์

10 tips edit_Page12

8. Checklist

การทำรายการเพื่อป้องกันการลืม เช่น เช็คการเปิดไมค์ก่อนพูด การขออนุญาตบันทึกวิดีโอ เป็นต้น

หากมีทีมงาน หรือผู้สอน 2 คน สามารถให้หนึ่งคนเป็นผู้อ่าน อีกคนเป็นผู้ตรวจสอบได้

10 tips edit_Page13

9. ทำสไลด์ทีหลังก็ได้

ผู้สอนสามารถทำการบันทึกวิดีโอการบรรยายของตนเองก่อน ให้มีความเป็นธรรมชาติ ไม่เหมือนอ่านสไลด์ จากนั้นค่อยทำสไลด์ ตามประเด็นการพูด เพื่อทำให้วิดีโอดูมีความเป็นกันเองมากขึ้น

ส่วนกระบวนการเปิดสไลด์ บันทึกจอ สามารถทำภายหลังด้วยการ เปิดวิดีโอที่บันทึกไว้เพื่อฟังเสียงจากวิดีโอแล้วบันทึกหน้าจอเพื่อเปลี่ยนสไลด์ ให้ตรงตามจังหวะการพูด หรือซูมให้เห็นจุดเน้น จากนั้นจึงนำมาตัดต่อรวมวิดีโอภายหลังแบบ Picture-in-Picture

10 tips edit_Page14

10. Embrace Mistakes

ความผิดพลาดจากการสร้างสื่อวิดีโอการสอนนั้น อาจเกิดขึ้นได้ แต่สิ่งที่สำคัญที่สุดคือผู้สอนได้พยายามอย่างดีที่สุดแล้ว และแก้ไขสิ่งที่ผิดพลาด ปรับปรุงให้ดีขึ้นในครั้งถัดไป

วิธีแก้ไขวิดีโอที่ผิดพลาด

  • Comment ใต้วิดีโอ
  • ตัดแปะภาพ/เสียง บนวิดีโอ
  • เขียนข้อความว่า *ผิด*
  • อัดวิดีโอใหม่เพื่อแก้จุดผิดเก่า

วิธีลดความเสี่ยง

  • ไม่อวดอ้างเกินจริงว่าผู้สอนเป็นผู้เชี่ยวชาญในด้านนี้ แต่นำเสนอในลักษณะของการแลกเปลี่ยนและแบ่งปันสิ่งที่ตนเองรู้
  • Disclaimers (คำออกตัว) โดยการบอกกล่าวกับผู้เรียนในเบื้องต้นว่าข้อมูลหรือเนื้อหาการเรียนบางส่วนนั้นเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้สอน ดังนั้นผู้เรียนควรใช้วิจารณญาณของตนเองในการนำไปใช้
  • เปิดช่องทางการส่งคำทักท้วง เช่น การเปิดวง discussion หรือการเปิดให้ผู้เรียนร่วมแสดงความคิดเห็นใต้โพส

10 tips edit_Page15_1

สรุป 10 เคล็ดลับการผลิตวิดีโอการสอน

  1. กฎ 80/20
  2. การขยายให้ชัด
  3. Eye contact
  4. Cold open
  5. การสรุปท้ายคลิป
  6. การเลือกกล้อง
  7. สคริปต์ (Script)
  8. Checklist
  9. ทำ Slide ทีหลัง
  10. Embrace Mistakes

10 tips edit_Page16

สาระจากกิจกรรม เตรียมพร้อมทักษะดิจิทัล สำหรับอาจารย์ในยุค New Normal
โดย อ.ผนวกเดช สุวรรณทัต นักวิจัย สถาบันนโยบายวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและนวัตกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี

วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2564 เวลา 09.00-12.00 น.
ดูวิดีโอย้อนหลังได้ที่ https://bit.ly/3xIGuxf